کارکرد اقتصادي بقاع متبرکه//پایان نامه مدیریت کارآمد بقاع متبرکه

دانلود پایان نامه

کارکرد اقتصادي بقاع متبرکه[1]

کارکردهاي اقتصادي بقاع متبرکه را بايد در اعتبارات مالي آن جستجو کرد. افرادي که به اماکن معنوي مراجعه مي کنند، هداياي نقدي و غيرنقدي خود را پيشکش زيارتگاه مي کنند. علاوه بر اين، اين گونه اماکن معمولاً داراي بناها و زمين هاي وقفي فراوان هستند که وجود اين وقف ها به اعتبار اقتصادي زيارتگاه کمک مي کنند.وجود يک زيارتگاه به علت مراجعه ي افرادي که براي زيارت امامزاده مي آيند و مخارجي که براي اين کار متقبل مي شوند و همچنين هدايايي که به اين مکان مقدس پيشکش مي کنند، همگي در رشد و توسعه ي اقتصادي منطقه نقش مهمي دارند. ضمن آنکه اختصاص نذورات بعضي از زيارتگاه ها به نوادگان يا مستحقان، در زندگي آنها نقش مهمي مي تواند ايفا کند. همچنين در روزهاي خاص ، وجود بازارها و دست فروش ها که کالاهاي خود را در معرض فروش زائران قرار مي دهند، از کارکردهاي مهم اقتصادي زيارتگاه ها به شمار مي رود (يوسفي، 1386).

یکی از مهمترین انگیزه های مهم گردشگری در جهان، انگیزه مذهبی و زیارتی است. این نوع گردشگری یکی از پایدارترین انواع گردشگری است. در این راستا بقاع متبرکه علاوه بر نقش و تأثیر مذهبی می‌توانند بر عمران و آبادانی منطقه تأثیرگذار باشند و در کنار فضای معنوی، فضای تفریحی نیز برای مردم ایجاد کنند. در ایران این جاذبه های فرهنگی – مذهبی (امامزادگان، زیارتگاه ها، مساجد تاریخی، حسینیه ها و …) در کنار اجرای مراسم فرهنگی و مذهبی در آنها که ریشه در باورها و اعتقادات دارند، منجر به پیوند بین فرهنگ و مذهب شده است و تعداد زیادی از گردشگران مذهبی و فرهنگی را به خود جذب کرده است (قادری و همکاران، 1388: 77). گردشگر به عنوان یک امر فرهنگی در دو سوی جریان گردشگری در یک مکان، تعامل ها و تبادل هایی را سبب می شود و با انسان های دیگر، انگیزه ها، خواسته ها، نیازها و آرزوهای آنها که منبعث از فرهنگ جامعه است ارتباط می یابد. توسعه گردشگری به عنوان یک پدیده فرهنگی – مذهبی موجب می شود که فرصت کافی برای تبادل فرهنگی – مذهبی بین گردشگر و جامعه میزبان به وجود آید (پاپلی یزدی و سقایی، 1390: 89).این گردشگران به سرمایه فرهنگی کل یک مکان بسیار علاقمند و مایل به تماشای تمام آنند زیرا به آن روش می توانند از طریق تجربیات جدید خود به فرهنگ خود بیفزایند. به این دلیل، گردشگران فرهنگی خاص، نوعی گردشگر هستند که غالباً در بازار گردشگری مورد تقدیرند آنان بخش بسیار حیاتی تقاضای گردشگری فرهنگی را تشکیل می دهند و تکراری ترین مصرف کنندگان سرمایه فرهنگی و نیز یکی از بانفوذترین بخش های جمعیتند؛ به نظر می رسد این گردشگران بر ذائقه و رفتارهای مربوط به مصرف محصولات فرهنگی معین تاثیرگذار باشند. این موارد، دلایل مهمی است که به خاطر آن، گردشگران فرهنگی خاص از بقیه گردشگرانی که گردشگر عادی نامیده می شوند و به خاطر فرهنگ سفر نمی کنند، متمایز می شوند. علاوه بر این، این تفکیک بین این دو نوع گردشگر را می توان با مخاطب کلی فرهنگ مقایسه نمود.

در هر دو مورد، محصولات باید به طور شایسته طراحی و در محل قرار داده شود تا بخش واقعی بازار را جذب و درگیر کند. تقاضا را همواره باید مد نظر قرار داد (موسوی و باقری کشکولی، 1392 :14). در نتیجه ترکیب امتیازاتی چون وجود بقاع متبرکه (امامزاده ها، زیارتگاه ها، کلیساها، حسینیه ها و…)، مراسم و آئین های مذهبی، تاریخ شکل گیری بقاع متبرکه، وجود امکانات برای اقامت در شب در بقاع متبرکه، فرصت های خرید، جاذبه های گردشگری مذهبی عمومی و غیره، یک امامزاده یا سایر اماکن مذهبی می تواند بازدیدکنندگان را از مکان های متعدد جذب کند. رونق اقتصادی در نتیجه جذب توریسم مذهبی بسیار حائز اهمیت است و برای اقتصاد کشور مهم و نیرومند می تواند عمل کند.

در ذیل به برخی کارکردهای حاصل از وجود امامزادگان اشاره می شود:

  • ایجاد امکانات رفاهی در محل: غیر از دریافت نذورات مردمی، وقف یکی دیگر از راه هایی است که امکانات مالی را در اختیار امامزادگان قرار می دهد و متولیان آن می توانند درآمد حاصله از این موقوفات را در ایجاد فضاهای فرهنگی، مذهبی و تاسیسات رفاهی صرف کنند( میردامادی، 1376: 119). نظیر ساختمان هایی که اطراف امام زادگان ساخته می شود تا مردمی که از مسافات طولانی به زیارت می آیند، بتوانند از ان استفاده کنند. از درآمدهای حاصل از موقوفات برای رفاه حال زائران می توان اقدام به ساختن زائر سرا و تاسیسات رفاهی کرد.
  • ایجاد مراکز درمانی: جهت رفاه حال مردم و زوار، در بسیاری موارد این طرح موفق عمل کرده است. درمانگاه یا دارالشفائی وابسته به امام زاده یا بقعه متبرکه ای بنا گردیده است. در این راه ابتدا باید زمین آن توسط افرادی خیر وقف شود و یا هزینه ساخت آن از موقوفات تأمین شود. در این مکان ها به مراتب برای مردم هزینه های درمانی ارزانتری با قیمت هایی مناسب تر در نظر گرفته شود و از پزشکانی خیر اندیش را با دستمزد هائی کمتر به خدمت گرفت .درآمدی که از این درمانگاه ها به دست می آید، می تواند در رفع بسیاری از کمبود های اقتصادی امامزاده همچنین در رفع بسیاری از مشکلات اقتصادی درمانگاه، مؤثر باشد.
  • ایجاد مراکز تجاری: اختصاص بخشی از هزینه های حاصل از درآمد های وقفی امامزادگان، برای احداث بازارچه ها و ایجاد مراکز تجاری و خدماتی در اطراف محل مرقد، خود می تواند زمینه ساز ایجاد اشتغال و اسباب توسعه اقتصادی را فراهم کند(هدایتی.1388 :80).
  • ایجاد صندوق قرض الحسنه: از جمله اهداف امامزادگان مبارزه با فقر و دستگیری از نیازمندان بوده، به این ترتیب اختصاص بخشی از درآمدهای حاصل از موقوفات در این راه، میراث این عزیزان را جاودانه می سازد. بنابراین، در برخی موارد ایجاد قرض الحسنه هایی برای اعطای وام به مردم در مکان امامزاده صورت می گیرد.
  • احیا، مرمت و تکمیل امکانات امامزادگان: صرف هزینه در خصوص تعمیر و مرمت این بقاع متبرکه به عنوان میراث های تاریخی، با مظاهر نمونه ای مانند معماری، نقاشی، کاشیکاری و جزآن تلاشی است برای بهره گیری از حداکثر ظرفیت آن ها. زیرا این مکان ها به عنوان یکی از مهمترین کانون ها و پایگاه های معنوی در میان شیعیان ایران ، نقش مؤثری در جذب اقشار مختلف جامعه به ویژه جوانان دارند.
  • امور خیریه: یکی دیگر از راه های صرف درآمدهای امامزادگان سفره های اطعامی است که آنان به مناسبت های مختلف مذهبی نظیر عاشورا و ماه ضیافت الهی به جهت کمک به ایتام و نیازمندان پهن می گردد. در بسیاری موارد نیز افراد خیر، بانی چنین جلساتی می شوند.
  • گسترش بنا: خانه ها و زمین هایی که نزدیک بقاع متبرکه قرار دارند در موارد بسیار برای گسترش امامزادگان وقف می گردند که دیده شده است علاوه بر ایجاد فعالیت های عمرانی و ساخت و ساز داخل امام زاده قسمت زیادی از آن به قبرستان هایی اختصاص داده می شود که می توانند محلی برای دفن مردگان باشد. اغلب این مزار ها سریعاً با قیمتی بالا به فروش می رسند چرا که از یک سو مردم به دلیل اعتقاداتشان ترجیح می دهند در این مکان های مقدس قبر بخرند. از طرف دیگر بستگان متوفی به دلیل مسافت طولانی قبرستان هایی که از شهر فاصله دارند به این کار اقدام می کنند. پولی که از فروش
    مزار ها حاصل می شود نیز می تواند یکی از راه های درآمد برای امامزادگان به شمار رود(سازمان وقف. 1364: 50).

[1] Economic performance of holy shrines

دانلود پایان نامه