سبک تفکر استرنبرگ/پایان نامه درباره سبک‌های تفکر مدیران

دانلود پایان نامه

الگوی سبک تفکر استرنبرگ

2- 5- 2- 1. ضرورت نظریه خودگردانی ذهنی

نظریه خودگردانی ذهنی استرنبرگ بر این اصل مبتنی است که نوع و شکل حکومتی که ما در جهان داریم، تصادفی نیست، بلکه بازتاب بیرونی افکاری است که در اذهان مردم وجود دارد. آن‌ها راه‌کارهایی را جهت سازمان‌دهی افکار ارائه می‌دهند؛ بنابراین، همه حکومت‌ها آیینه اذهان ما هستند. موازنه‌هایی بین سازمان فرد و ساختار جامعه وجود دارد. همان‌طور که جامعه نیاز به اداره کردن دارد، ما نیز باید خودمان را اداره کنیم. ما باید مانند حکومت بر اساس اولویت‌ها تصمیم‌گیری کنیم و منابعی را بدان اختصاص دهیم و نسبت به تغییرات جهان پاسخگو باشیم (استرنبرگ، 1997). از میان نظریه‌های مختلف سبک‌های عقلانی، نظریه خودگردانی ذهنی استرنبرگ (1997) موجب تحقیقات زیادی در زمینه‌های علمی و فرهنگی شده است. هیگینز و ژانگ در تئوری خودگردانی ذهنی استرنبرگ عنوان می‌کند، همان‌طور که راه‌های بی‌شماری برای اداره کردن جامعه وجود دارد، مردم نیز راه‌های متفاوتی برای استفاده از توانایی‌هایشان دارند. بر اساس این نظریه 13 سبک تفکر وجود دارد که می‌توان آن‌ها را در 5 بعد تقسیم کرد. کارکردها، شکل‌ها، سطوح، حوزه‌ها و گرایش‌ها. (هیگینز[1] و ژانگ، 2009)

2- 5- 2- 2.  ابعاد خودگردانی ذهنی

2- 5- 2- 2- 1. کارکردها

درمجموع، حکومت‌ها دارای سه نوع کارکرد[2] هستند؛ قانون گذارانه، اجرایی و قضایی.

1- سبک تفکر قانون گذارانه: افرادی که دارای سبک تفکر قانون گذارانه هستند، مایل‌اند کارها را به شیوه‌ای که ترجیح می‌دهند انجام دهند و خود تصمیم بگیرند که چه‌کاری را انجام دهند و چگونه آن را به انجام برسانند. افراد قانون‌گذار دوست دارند، قوانین را خود وضع کنند و به مسائلی بپردازند که قبلاً طرح‌ریزی و سازمان‌دهی نشده باشد. آن‌ها ابداع کردن، تدوین کردن و برنامه‌ریزی کارها را دوست دارند. به‌طورکلی، این افراد مایل‌اند که قوانین را خودشان ایجاد کنند. افراد قانون‌گذار از اینکه کارها را به طریقی که خودشان مایل‌اند و تصمیم می‌گیرند انجام می‌دهند لذت می‌برند. آن‌ها ترجیح می‌دهند به مسائلی بپردازند که ساختاری نباشند و مهم‌تر اینکه خودشان توانایی ایجاد ساختار برای مسائل خود را دارند. این افراد تمایل دارند به فعالیت‌هایی مانند ارائه مقالات بدیع، طراحی پروژه‌های نوین، ایجاد برنامه‌های آموزشی و شغلی پیشرفته و اختراع چیزهای نو بپردازند. نوع مشاغلی که این افراد ترجیح می‌دهند و به آنان فرصت می‌دهد تا قانون‌گذار بودن خود را بهتر به نمایش بگذارند، مشاغلی از قبیل نویسندگی خلاق، دانشمندی، هنرپیشگی، مجسمه‌سازی، اختراع، سهامداری، سیاست‌گذاری، معماری، طراحی پروژه‌ها و برنامه‌ریزی فعالیت‌های جدید آموزشی است. آن‌ها قانون‌گذارند و می‌خواهند که اداره امور بنا به شیوه‌ی خودشان صورت بپذیرد، زیرا افراد قانون‌گذار نه‌تنها قادر به خلق ایده‌های بدیع هستند، بلکه به آن مبحث علاقه بیشتری دارند (هیگینز و ژانگ، 2009). در محیط مدارس اغلب سبک تفکر قانون گذارانه موردتوجه قرار نمی‌گیرد؛ بنابراین شخصی که می‌خواهد یک‌رشته علمی را دنبال کند مجبور است نمودارها، فرمول‌ها و وقایع را حفظ نماید، درحالی‌که دانشمندان هرگز چیزی را حفظ نمی‌کنند (توانگر مرودستی، 1383)

2- سبک تفکر اجرایی: افراد با سبک تفکر اجرایی مایل‌اند از مقررات پیروی کنند و کارهایی را به عهده بگیرند که از قبل طرح‌ریزی و سازمان‌دهی شده است. آن‌ها مایل‌اند نقش خود را به‌جای خلق ساختارهای نو، در درون ساختارهای موجود ایجاد نمایند. اساساً افراد سبک اجرایی، تکمیل‌کننده هستند؛ آن‌ها به‌طورکلی تمایل زیادی به دریافت راهنمایی برای انجام آنچه که قرار است انجام بدهند و چگونگی انجام آن دارند. این افراد مایل‌اند از قوانین پیروی کنند و اغلب انواع تشریفات اداری را که افراد قانون‌گذار از آن گریزان‌اند به‌راحتی تحمل کنند. افراد سبک اجرایی گرایش به مشاغلی و فعالیت‌هایی دارند که کاملاً با آنچه که افراد قانون‌گذار جذب آن‌ها می‌شوند متفاوت‌اند. ازجمله فعالیت‌های موردعلاقه آنان می‌توان به حل مسائل ریاضی، به‌کارگیری ضوابط موجود در حل مسائل، سخنرانی و تدریس بر اساس نظر دیگران و پافشاری بر اجرای مقررات، اشاره کرد. بعضی از مشاغل مناسب برای افراد اجرایی عبارت‌اند از: وکالت، نیروی انتظامی، اجرای طرح‌های از پیش تعیین‌شده، تبعیت از طرح‌های متفاوت و مشاوره مدیریتی. این سبک در محیط آموزشی و بسیاری از حرفه‌های دیگر مورد استقبال قرار می‌گیرد، زیرا افراد مجری آنچه را که به آن‌ها گفته می‌شود، انجام می‌دهند و غالباً انجام کار با خوش‌رویی همراه است. آن‌ها دستورات و فرامین را دنبال می‌کنند و خود بر اساس شیوه‌ای که سازمان آن‌ها را ارزیابی می‌کند، مورد ارزیابی قرار می‌دهند (استرنبرگ، 1997)

3- سبک تفکر قضایی: افرادی که دارای سبک تفکر قضایی هستند، مایل‌اند قوانین و برنامه‌ها را ارزیابی کنند. آن‌ها اموری را ترجیح می‌دهند که در آن عقاید و امور موجود تحلیل و ارزیابی شود. آن‌ها مایل‌اند هم ساختار و هم محتوا را مورد قضاوت و ارزیابی قرار بدهند. بعضی از فعالیت‌هایی را که افراد قضاوت گر ترجیح می‌دهند عبارت‌اند از: نوشتن مقالات انتقادآمیز، نقدنویسی، اظهارنظر و عقیده، قضاوت درباره افراد و ارزیابی کارهایشان و ارزیابی برنامه‌ها است. به‌عنوان‌مثال، یک نقد ادبی به‌احتمال‌زیاد نوشته یک فرد قضایی است درحالی‌که خود نوشته احتمالاً کار یک فرد قانون‌گذار است. بعضی از حرفه‌هایی که می‌تواند مشخصاً مناسب افراد قضاوت گر باشد عبارت‌اند از: قضاوت، نقدنویسی، ارزیابی برنامه‌ها، بازرسی، مسئول پذیرش داوطلبان، تدوین‌کننده قراردادها یا تسهیلات، تجزیه‌وتحلیل سیستم آموزشی و مشاوره (استرنبرگ، 1997). ازجمله کارهایی که این‌گونه افراد دوست دارند انجام دهند عبارت است از: نوشتن مقاله‌های انتقادی، اظهارنظر درباره‌ی امور، داوری کردن در مورد مردم و کارهای آنان و ارزشیابی از برنامه‌ها و پروژه‌ها (سیف، 1387)

2- 5- 2- 2- 2. شکل‌ها

نظریه خودگردانی ذهنی به چهار شکل[3] متجلی می‌شود: 1- پادشاهی یا مونارشی یا تک‌قطبی 2- سلسله مراتبی 3- الیگارشی یا جرگه سالاری 4- آنارشی یا هرج‌ومرج طلبی. هر یک از این چهار شکل، جهان و مسائل مربوط به آن را به شیوه‌ی متفاوتی در نظر می‌گیرند.

1- سبک تفکر مونارشی یا پادشاهی: شخص دارای سبک تفکر پادشاهی، فردی بااراده و مصمم است. این فرد به کسی اجازه نمی‌دهد که در حل مسائل و مشکلات در کار او دخالت کند. شخص دارای سبک پادشاهی تصور می‌کند، در انجام یک کار، دیگران ممکن است ذهنیات خود را به او القاء کنند. افرادی که دارای سبک غالب پادشاهی هستند، با یک هدف، محرک یا نیاز در یک‌زمان برانگیخته می‌شوند. این افراد تک‌محور بوده و دنبال آن چیزی هستند که ملکه ذهنشان شده است و مایل‌اند چیزها را در حیطه مسائل خودشان ببینند. افراد سبک پادشاهی اغلب در پی حل مسائل خود بوده و با سرعت موانع را پشت سر گذاشته و به‌پیش می‌تازند. آن‌ها می‌توانند تعیین‌کننده و بعضاً سرنوشت‌ساز  باشند. افراد سبک تفکر سلسله مراتبی اغلب با سلسله‌ای از هدف‌ها و با این آگاهی که تمام آن‌ها به‌طور برابری قابل حصول نبوده و بعضی از اهمیت بیشتری برخوردارند ترغیب می‌شوند؛ بنابراین، آن‌ها تنظیم‌کننده اولویت‌ها هستند و بر همین اساس منابع و امکانات خود را به‌طور دقیقی توزیع می‌نمایند؛ افراد سبک سلسله مراتبی مایل‌اند در حل مشکلات و تصمیم‌گیری‌هایشان به‌طور سازمان‌یافته و سیستمی عمل نمایند (ژانگ و استرنبرگ، 2006).

[1]– Higgins

[2]– Functionality

[3]– Shape

دانلود پایان نامه