رفتار شهروندی:”پایان نامه درباره عدالت سازمانی ادراک شده”

دانلود پایان نامه

رفتار شهروندی

رفتار شهروندي سازماني اولين بار توسط باتمن و ارگان (1983) و اسميت، ارگان و نيار) معرفي شد(نيلسن و همکاران، 2011: 555). ارگان رفتار شهروندی را به عنوان رفتارهائي تعريف ميكند كه ماهيت اختياري داشته و بخشي از الزامات رسمي كاركنان نيستند، اما در عين حال منجر به ارتقاي عملكرد اثربخش سازمان ميگردند (چن و پنگ،2009: 56). بولينو، تورنلي و بلود گود(2002) رفتار شهروندی را تمايل كاركنان به فراتر رفتن از الزامات رسمي كار خود به منظور كمك به يكديگر و داشتن علاقه واقعي به فعاليتها و ماموريت كلي سازمان تعريف كرده اند.

در يك جمع بندي عناصر كليدي تعاريف رفتار شهروندي را ميتوان در چهار بخش زير دسته بندي كرد:

نوعي از رفتار است كه فراتر از وظايف رسمي كاركنان در سازمان است؛

نوعي از رفتار است كه به صورت اختياري و بر اساس اراده فردي شكل ميگيرد؛

نوعي از رفتار است كه به طور مستقيم پاداشي به دنبال نداشته و به طور رسمي از  طرف سازمان مورد قدرداني قرار نمي گيرد؛

نوعي از رفتار است كه براي ارتقاء اثربخشي و كارايي عملكرد سازمان و همچنين موفقيت عمليات آن خيلي مهم است(كاسترو و همکاران[1]،2004: 29).

بكارگيري برخي از رفتارهاي شهروندي در سازمان علاوه بر ايجاد زمينه هاي موفقيت مي تواند نتايجي چون افزايش بهره وري ، سازماني (لاولي[2] و همکاران، 2009: 342).

ارگان(1988) مقياس چندبعدي از رفتار شهروندي سازماني ارائه کرد . اين مقياس متشکل از ابعادي پنجگانه است که ساختار رفتار شهروندی را تشکيل مي دهد ، اين پنج بعد عبارتند از :

نوع دوستي: کمک به همکاران و کارکنان براي انجام وظايف در شرايط غيرمعمول.

وظيفه شناسي: انجام وظايف تعيين شده به شيوه اي فراتر از آنچه انتظار مي رود

(همانند کار در بعد از ساعت اداري براي سود رساندن به سازمان)

3ـ  جوانمردي: تأکيد برجنبه هاي مثبت سازمان به جاي جنبه هاي منفي آن.

فضيلت مدني: مستلزم حمايت از عمليات هاي اداري سازمان است.

احترام و تکریم: مشورت با ديگران قبل از اقدام به عمل، دادن اطلاع قبل از عمل، و ردوبدل کردن اطلاعات.

جوانمردي و نزاکت مولفه هايي هستند که بيانگر اجتناب از وارد نمودن خسارت به سازمان هستند.  جوانمردي عبارت است از تمايل به شکيبايي در مقابل مزاحمت هاي اجتناب ناپذير و اجحاف­هاي کاري بدون اين که گله و شکايتي صورت گيرد . در حالي که نزاکت درباره انديشيدن به اين است که چطور اقدامات فرد بر ديگران تأثير مي گذارد  (مارکوزي ، زین،2004: 3).

مديريت و كاركنان، آزاد نمودن منابع سازماني (جهت به كارگيري براي مقاصد مفيدتر)، كاهش در بكارگيري منابع، كمك به فعالي تهاي هماهنگي دروني و بيروني، تقويت توانايي سازمان در جذب و نگهداري كاركنان، افزايش ثبات عملكرد و افزايش قدرت انطباق سازمان با محيط را به همراه دارد (پدسكف[3] ،2000: 543). نتايج بررسي ادبيات موضوع حاكي از گستردگي مطالعات صورت گرفته توسط دانشمندان اين حوزه ميباشد. به طوري كه تقريباً سي نوع متفاوت از انواع نظريه البته بين اين نظريه ها ، درخصوص رفتارشهروندي وجود دارد (يانگ[4] ،2011: 9)

شهروند خوب از نظر بولينو و تورنلي (2003)، شامل انواع رفتارهاي كاركنان از قبيل انجام وظايف اضافي، كمك داوطلبانه به افراد در محل كار، پيشرفت در حرفه خود و حفظ آن، پيروي از قوانين (حتي وقتي كه هيچكس از آن پيروي نميكند)، حمايت از كاركنان، حفظ نگرش مثبت و تحمل ناراحتي در محل كار ميباشد (كوركماز و آرپاسي، 2009: 2432). در تعريفي ديگر بورمن (2004) رفتار شهروندي سازماني را به عنوان رفتارهاي داوطلبانه اي تعريف ميكند كه كه فراتر از نقش سازماني فرد بوده، منجر به بهبود ارتباط با مشتري و همكاران، ارتقاي كار تيمي، انعطافپذيري و مزيت رقابتي ميگردد. این اعمال که در محل کار اتفاق می‌‌افتند را اینگونه تعریف می‌‌کنند:مجموعه ای از رفتارهای داوطلبانه و اختیاری که بخشی از وظایف رسمی فرد نیستند، اما با این وجود توسط وی انجام و باعث بهبود مؤثر وظایف و نقشهای سازمان‌می‌‌شوند.» ( اپل بام و همکاران،2004 ؛19) به عنوان مثال یک کارگر ممکن است نیازی به اضافه کاری و تا دیر وقت در محل کار ماندن نداشته باشد، اما با وجود این برای بهبود امور جاری و تسهیل شد جریان کاری سازمان، بیشتر از ساعت کاری رسمی خود در سازمان می‌‌ماند و به دیگران کمک می‌‌کند. (کروپانزانوو بیرن،2000 ؛7).ارگان همچنین معتقد است که رفتار شهروندی سازمانی، رفتاری فردی و داوطلبانه است که مستقیماً به وسیله سیستم های رسمی پاداش در سازمان طراحی نشده است، اما با این وجود باعث ارتقای اثر بخشی و کارایی عملکرد سازمان می شود.(کوهن و کول،2004؛386). این تعریف بر سه ویژگی اصلی رفتار شهروندی تاکید دارد : اول اینکه این رفتار باید داوطلبانه باشد یعنی نه یک وظیفه از پیش تعیین شده ونه بخشی از وظایف رسمی فرد است. دوم اینکه مزایای این رفتار، جنبه سازمانی دارد و ویژگی سوم این است که رفتار شهروندی سازمانی ماهیتی چندوجهی دارد.  بااین تعاریف، از انسان به عنوان شهروند سازمانی انتظار می‌‌رود بیش از الزامات نقش خود و فراتر از وظایف رسمی، در خدمت اهداف سازمان فعالیت کند. به عبارت دیگر ساختار رفتار شهروندی سازمانی به دنبال شناسایی، اداره و ارزیابی رفتارهای فرانقش کارکنانی است که در سازمان فعالیت می‌‌کنند و در اثر این رفتارهای آنان اثربخشی سازمانی بهبود می‌‌یابد. (بینستوک و همکاران، 2003 ؛361) گراهام (1991) معتقد است که رفتارهای شهروندی در سازمان سه نوع‌اند: (بینستوک و همکاران، 2003 ؛361)1- اطاعت سازمانی : این واژه توصیف کننده رفتارهایی است که ضرورت و مطلوبیتشان شناسایی و در ساختار معقولی از نظم و مقررات پذیرفته شده‌اند. شاخصهای اطاعت سازمانی رفتارهایی نظیر احترام به قوانین سازمانی، انجام وظایف به طور کامل و انجام دادن مسئولیتها با توجه به منابع سازمانی است.

[1] Castro & et.al

[2] Lavelle & et.al

[3] Podsakoff

[4] Yung

دانلود پایان نامه