اشتغال در کشاورزی-پایان نامه درباره اعتبار اعطایی بانک کشاورزی

اشتغال در بخش کشاورزی:

بخش کشاورزی در سال های مختلف درصد قابل توجهی از شاغلان را در خود جای داده است. در سال 1345، میزان کل اشتغال در بخش کشاورزی حدود 3.8 میلیون نفر بوده که به تنهایی نزدیک به 50 درصد از کل اشتغال کشور را به خود اختصاص داده است. روند اشتغال در بخش کشاورزی ایران نشان می دهد که اشتغال در این بخش طی دوره 55-1345 با نرخ رشد منفی 4.05 درصد، روند نزولی داشته و در سال 1365 به پایین ترین حد خود یعنی 3.2 میلیون نفر رسیده است. ولی این رقم از سال 1365 به بعد، نرخ صعودی داشته و در سال 1375 برابر 3357263 نفر می باشد. همواره با نوسانات اشتغال در بخش کشاورزی، تعداد شاغلین بخش خدمات به جز دوره 66-1365 همواره سیر صعودی داشته است؛ به طوریکه در سال 1375 با یک نرخ رشد 62 درصدی در حدود 3.5 برابر اشتغال در سال 1345 بوده است(آمار شاغلین بخش های مختلف اقتصادی ، سرشماری نفوس و مسکن، مرکز آمار ایران)

بر اساس تجربه كشورهاي توسعه يافته بعد از تحقق درجه‌اي از توسعه‌يافتگي خصوصاً توسعه روستايي، بخش قابل ملاحظه‌اي از نيروي كار كشاورزي بايد به بخش‌هاي صنعتي شهري و يا صنايع تكميلي روستايي منتقل شوند. ولي در شرايط كنوني اقتصاد كشور كه زمينه‌هاي اشتغال صنعتي فراهم نيست، اين نسبت بالاي اشتغال مي‌تواند معياري باشد براي ضرورت سرمايه‌گذاري بيشتر در جامعه روستايي و كشاورزي. اما در آينده بخشي از اين جمعيت مي‌تواند در فعاليت‌هاي صنعتي تكميلي در روستاها يا در صنايع شهري مشغول به فعاليت شوند. مقايسه سهم اشتغال‌زايي و ارزش افزوده اين بخش نسبت به ساير بخش ها با سهم سرمايه‌گذاري اين بخش بيانگر اين است كه به بخش كشاورزي كاملاً بي‌توجهي شده است. البته نسبت هاي بالاي اشتغال‌زايي بخش كشاورزي در كشورهاي توسعه نيافته نشان دهندهْ خوبي عملكرد نيست، اما اهميت و وزن بخش كشاورزي در شرايط كنوني اقتصاد كشور را به ما گوشزد مي‌كند(فصلنامه اقتصاد كشاورزي و توسعه، شماره48). از این رو بخش کشاورزی یکی از بخشهای اقتصادی مهمی است که، به رغم فراهم نبودن برخی الزامات پایه ای، باتوجه به شرایط موجود جهانی به ناگزیر باید برای مقابله با چالش اشتغال در کشور از آن مدد گرفت. عوامل مرتبط با اشتغال کشاورزی در کشور را می توان به دو دستۀ عوامل درونی و بیرونی تقسیم کرد. مجموعه متغیرهای مؤثر در این فرآیند در قالب چهار حوزه (خرده نظام) به شرح زیر درخور بحث و بررسی است :

حوزۀ ساختار محیطی و عوامل طبیعی مرتبط با فعالیتهای اقتصادی در بخش کشاورزی

حوزۀ ساختار اجرایی و مدیر یتی مشتمل بر مقررات حقوقی ، مهارتهای نیروی انسانی و روابط نیروی کار

حوزۀ جامعه ای مشتمل بر جمعیت روستایی و شرایط زندگی و کار در بخش کشاورزی

حوزۀ فرهنگی شامل نگرش عمومی مردم به فعالیتهای کشاورزی(زاهدی مازندرانی، 1383)

 

جدول (2-6) شاغلان 10 ساله و بیشتر در بخش کشاورزی-سالهای 86-89

استان سال
86 87 88 89
تعداد شاغلان 242.136 243.531 202.426 188.921
رشد اشتغال در بخش کشاورزی-سال 0.58 16.88- 6.67-
ستانده بخش کشاورزی-سال 12.995.241 20.279.766 20.117.184 20.425.694
رشد ستانده بخش کشاورزی-سال   56 1- 2

ماخذ: (حسابهای ملی، مرکز آمار ایران، 1391)

 

جدول (2-7).  سهم شاغلان بخش كشاورزي بر حسب مناطق شهري و روستايي (1390-1376)

سال كل شهري روستايي  
1376 25.2 6.5 50.4  
1377 26.1 5.3 51.8  
1378 27.4 5.5 53.6  
1379 26.0 5.7 51.0  
1380 26.1 5.1 52.7  
1381 24.8 4.9 48.9  
1382 47.4 5.8 49.8  
1383 22.9 5.5 51.1  
1384 24.7 6.4 57.5  
1385 23.2 6.1 54.7  
1386 22.8 6.0 55.0  
1387 21.2 5.6 52.8  
1388 20.8 5.3 53.9  
1389 19.2 4.7 51.9  
1390 18.6 5.0 50.4